majal

 

چرا کرمانی‌ها دیگر با سیاست کاری ندارند؟

کرمان شهری نشسته بر حاشیه کویر-3

هر چه گشتم نقشه کرمان پیدا نکردم نه دکه روزنامه‌فروشی ونه کتاب‌فروشی و نه لوازم التحریر و نه هیچ فروشگاه فرهنگی و غیرفرهنگی نقشه کرمان نداشت. کنار مسجد جامع آب هویج بستنی خوردم به قیمت تهران ولی با کیفیت شهرستان و دوری زدم داخل مسجد که بالای ورودی اصلی‌اش ساعتی قدیمی هست و نمی‌دانم کجا خوانده‌ام که بزرگ‌ترین برج ساعت ایران یا بزرگ‌ترین برج ساعت مساجد ایران است. ساعت هم چهار و نیم بعد از ظهر بود. داخل مسجد که ساخته سال هشتم هجری است و دوران آل مظفر، خبری نبود. دوری زدم و عکس گرفتم و درهای شرقی و غربی‌اش را وارسی کردم که طبق معمول به بازار باز می‌شد و حمام وسط بازار بود و جاهایی مثل اصفهان دارالحکومه هم کنار مسجد و یعنی مردم و حاکم و دین و زندگی هم با هم عجین و ناظر همدیگر. البته کرمان کمی فرق می‌کرد حاکم کمی عاج‌نشین‌تر بود و شاید دلیلش این بود که در دوره قاجار حاکم و مردم دورادور از هم می‌ترسیدند به خاطر آن کاری که آقامحمدخان کرده بود!

گشتی داخل بازار زدم و سری به حمام وکیل که حالا چایخانه سنتی شده و آن جایی که ملت قبلا چرک می‌گرفته‌اند غذا سرو می‌شود و قلیان و چای!

به سبک شهرستان‌ها از بعد از ظهر تا حدود ساعت 5- 4 کسبه بازار نیمه تعطیل هستند و کسالتی حاکم است زیر طاق گنبدهای بازار که یک سرش می‌خورد به مجموعه گنجعلی خان و حمامش که دوشنبه‌ها تعطیل است به جای جمعه و نفهمیدیم چرا و کاروانسرای گنجعلی خان که بسته بود چون مرمت می‌شد و ناچار روی صندلی یک جگرکی افتادیم دو سه سیخ دل و جگر خوردیم به جای ناهار و عصرانه و کمی خستگی درکردیم.

 

از میدانگاهی که معروف است به مجموعه گنجعلی خان و یک طرفش مدرسه (کاروانسرا) است و یک طرف حمام و یک سمت هم ضرابخانه، یک بادگیر بزرگ پیدا است که از بازار راهی به آن نیست. پرسیدم و جواب شنیدم که بادگیر جزو حوزه علمیه ابراهیمیه است که بازدید کننده توریستی راهی به آن ندارند. تجربه من اما می‌گفت همیشه طلاب حوزه‌های علمیه به مهمان روی خوش نشان می‌دهند. مجموعه گنجعلی‌خان را دور زدم از بیرون مدرسه علمیه ابراهیمیه را پیدا کردم و داخل شدم.

از همان بدو ورود از بادگیر و برج ساعت مدرسه چند عکس گرفتم و جوانی که آستین‌هایش بالا زده شده و دست و صورتش از آب وضو خیس بود را به سلام و علیگ گرفتم و سئوال‌های من و جواب‌های او که مدرسه 110 طلبه دارد همه از خود استان کرمان سه مدرسه دیگر به اسم‌های محمودیه، صالحیه و امام مهدی در کرمان هست و البته طلبه‌ها بعد از گذراندن دروه‌های خودشان برای خارج فقه عموما می‌روند قم. مدرسه ابراهیمیه از سیکل طلبه می‌گیرد و این یعنی اگر کسی زرنگ باشد وقتی همه تازه دیپلم می‌گیرند او پایه شش را تمام کرده.

 

دورتا دور مدرسه اتاق هایی بود که به فضای جدا و حوزه‌ها باز می‌شد و طلبه‌ها پراکنده جلوی اتاق‌ها یا روی تخت‌هایی در حیاط نشسته بودند و مشغول گپ و گفت یا مباحثه. محمد طلبه پایه پنجم آنقدر جواب سئوال داد که آب وضویش خشک شد.

بادگیر برج ساعت و مدرسه را گذاشتم و برگشتم وارد خیابان شدم. برای پرس کردن کارت دانشجویی – که دیگر داشت توی جیبم چروک می‌شد- وارد یک عکاسی شدم که صاحبش تازه دوره میان‌سالی را رد کرده بود و موهای سر و صورتش به سفیدی می‌زد. دانه‌های اسفند (اسپند) که خشک شده و مثل تسبیح از نخ گذرانده شده بود، روی دیوار عکاسی توجهم را جلب کرد. به نظرم جلال در متن سفر به شهر بادگیرها اشاره کرده بود که این رسم را از یزد تا زاهدان دیده و من البته در کاشان هم دیده‌ام. با همین اسفند‌ها سر صحبت‌مان باز شد و او گفت این کار بیشتر برمی‌گردد به کولی‌ها که کرمانی‌ها به آنها لولی می‌گویند و از اهالی روستاهای دور جیرفت هستند و من خودم بعضی از آنها را در بم بعد از زلزله دیده بودم که به امید گرفتن زمین و خانه‌ای خودشان را بمی و زلزله زده جا زده بودند. کمی سئوال و جواب راجع به کرمان و مردمش باعث شد مرد صاحب عکاسی مودبانه درباره‌ام کنجکاوی ‌کند و من هم توضیح دادم که خبرنگارم و دنبال جلالم و... مرد عکاسی محترمانه کارت خبرنگاری از من خواست و وقتی کارت را دید گفت: ببخشید ما کرمانی‌ها بعد از قتل‌عام آقا محمدخان قاجار ترسو شده‌ایم! و من دیگر به زبان نیاوردم که ترسو شدن شما و ماجرای آقامحمدخان چه ربطی به یک جوان بی‌آزار مثل من دارد!

 

از صاحب عکاسی که اسمش احمد آقا بود پرسیدم چرا می‌گویند کرمانی‌ها خوش برخورد و بدرقه هستند و او جواب داد چون آنقدر نجیب هستند که مهمان ازشان سوءاستفاده می‌کند. یک کرمانی دیگر که پدر و مادرش یزدی بودند البته جواب بهتری داد و گفت: چون از رفتن مهمان‌شان ناراحت می‌شوند و این ناراحتی در بدرقه کردن‌شان معلوم می‌شود.

از رفیقی شنیده بودم کرمانی‌ها اهل سیاست نیستند و در محافل و جلسات خانوادگی اصلا از سیاست صحبت نمی‌کنند. از احمد اقا راجع به این شینده هم پرسیدم و او تایید کرد. می‌گفت: بعد از ماجرای آقا محمدخان قاجار...

بله قضیه روشن است بعد از آن ماجرا مردم ترسو شده‌اند و غیر سیاسی و ترجیح داده‌اند کاری به کار کسی نداشته باشند و همه را دوست داشته باشند چه درویش چه توریست! اینجا همه چیز یک دور بر می‌گردد به آن خواجه خدا که معلوم نیست لطفعلی خان زند چه بلایی سرش آورده یا چطوری سرش آورده بود که این قدر عصبانی بود!

 

احمد آقا که دید خیلی داد سخن از ترس و انفعال داده تصحیح کرد که البته آدم سیاسی دارد کرمان ولی مردم سیاسی نیستند. بعد اشاره کرد که کرمان در ماجرای انقلاب اسلامی خیلی فعال بوده ولی با درایت آقای حجتی کرمانی کشته نداده و بعد که دید بحث از شجاعت مزه می‌دهد به سقف عکاسی اشاره کرد و گفت: اصلا این حاج قاسم سلیمانی که آمریکا و اسرائیل دنبالش هستند همین بالا کارگر هتل رستوران کسری بود که مال حاج محمد یزدان‌پناه بود و البته الان نیست.

حاج قاسم باعث شد احمد آقا سر و سینه‌اش را خوب بالا بیاورد و البته حق داشت. قاسم سلیمانی واقعا باعث سربلندی است. وقت رفتن احمد آقا به من گفت شوخی نیست‌ها آقا محمدخان قاجار 20 هزار جفت چشم در آورده و بعد خداحافظی کردیم.

 

چقدر از جلال دور افتادم و چقدر از آقا محمدخان قاجار حرف وسط آمد که آخرین مناره را از سرهای بریده در تاریخ او درست کرد و آن هم در کرمان که هنوز آن جا به محله پامنار معروف است.

این مطلب در خبرگزاری مهر منتشر شده است

قسمت اول

قسمت دوم

پيام هاي ديگران ()        PermaLink;        ۱۳٩۱/۳/٢٠ - مهدی قزلی